Terug naar overzicht
Chaos in de thuiszorg: 90% zorgverleners kan zich niet voldoende beschermen

Verzorgingshuizen werden halsoverkop gesloten en ouderen moesten vooral zo lang mogelijk thuis blijven wonen. Nu het coronavirus door Nederland heen trekt wordt pijnlijk duidelijk hoe kwetsbaar de structuur rondom de ‘wijkverpleging’, oftewel thuiszorg in de praktijk is. Ziekenhuizen willen uiteraard hun bedden beschikbaar houden voor nieuwe corona geïnfecteerden. Verpleeghuizen zijn erop uit om opnames te voorkomen en mensen door te laten stromen naar de thuissituatie. Door die bewegingen komt het allemaal neer op de thuiszorg. Juist daar staat de zorg enorm onder druk en houden zorgorganisaties er hun eigen individuele aanpak op na.

Dit artikel over tekort schietende beschermingsmaterialen, in de steek gelaten ouderen, zorgorganisaties die zich terugtrekken en zorgverzekeraars die zich -ook onder deze omstandigheden- niet aan de spelregels houden, is mede mogelijk gemaakt door de talloze telefoontjes, mailtjes van zorgprofessionals en een online onderzoek dat we deden onder de 9.000 zorgprofessionals die binnen de thuiszorg en verpleeghuizen werkzaam zijn en onderdeel uitmaken van onze achterban.

Geen enkele bescherming voor mij of de clienten. Geen handalcohol, geen handschoenen, geen mondkapjes en geen overschorten. Al deze zaken waren op lokatie 2 weken geleden maar toen zijn alle materialen verplaatst naar een depot. Het enige dat wij krijgen is een poster met een stappenplan. Als zzp-er kan ik mijn mond niet open doen zonder mijn opdracht in gevaar te brengen. De ENIGE beschermende maatregel die wij hebben is handen wassen. Ik weet niet hoe andere thuiszorginstanties hiermee omgaan maar wat ik hier bij deze thuiszorgorganisatie meemaak is schandalig.” – Quote van een zorgprofessional die werkzaam is bij een grote gecontracteerde thuiszorgorganisatie.

Resultaten onderzoek

Honderden zorgverleners reageerden op onze oproep om ervaringen uit de praktijk te delen. Het algemene beeld van al deze professionals is dat de thuiszorg, na ziekenhuizen en verpleeghuizen, het ondergeschoven kindje is in de aanpak rondom het coronavirus. Dit frustreert enorm, aangezien juist in die thuissituatie zeer kwetsbare ouderen zitten die geen plek kunnen krijgen in het verpleeghuis door wachtlijsten, omdat opname door de organisatie vermeden wordt of doordat zij te ‘goed’ zijn om een plek in het verpleeghuis toebedeeld te krijgen.

De resultaten van ons onderzoek:

  • Van de zorgprofessionals die reageerden op onze online survey, werkt ongeveer de helft als onderaannemer bij een reguliere thuiszorgorganisatie, zo’n 5% heeft een eigen contract bij een zorgverzekeraar, zo’n 15% werkt niet-gecontracteerd en zo’n 30% werkt voor cliënten met een Persoons Gebonden Budget;
  • Het rapportcijfer 4, een dikke onvoldoende dus, wordt gegeven aan de huidige aanpak van het coronavirus in de thuiszorg.
  • 90% van de respondenten geeft aan dat zij zichzelf niet of onvoldoende kunnen beschermen als dat nodig is. De helft van de honderden respondenten geeft aan dat er onvoldoende of geen materialen beschikbaar zijn. De andere helft geeft aan dat middelen slechts in beperkt mate aanwezig zijn;
  • Het universele signaal dat we ontvangen is dat er onvoldoende middelen zijn om jezelf te beschermen in de thuiszorg. Zonder uitzondering is dit het eerste onderwerp dat de honderden zorgverleners in de thuiszorg aanreiken. Voorbeelden van zorgverleners die uit wanhoop van stofzuigerzakken, maandverband, keukenrollen of ventilatiemateriaal van een afzuigkap tot mondkapjes maken bereiken ons. Zorgverleners struinen bouwmarkten af in de hoop zichzelf op een of andere wijze te kunnen beschermen. 55% van de respondenten geeft aan niet te weten waar zij terecht kunnen voor materialen en deze zelf aan te schaffen. De personen die wel weten waar ze moeten zijn, krijgen over het algemeen te horen dat er geen of nauwelijks materialen zijn;
  • We horen voorbeelden van medewerkers (in loondienst) van zorgorganisaties die zichzelf willen beschermen door het dragen van een mondkapje en deze zelf meenemen omdat de werkgever hier niet in kan voorzien, een verbod krijgen om deze te dragen. In één geval ook als er sprake is van een situatie bij Bijzonder Resistent Micro-Organisme (BRMO);
  • Veel zorgprofessionals zijn vanwege tekort schietende beschermingsmaterialen geforceerd om zonder adequate bescherming zorg te verlenen, ook als zij daar zelf niet voor zouden kiezen. Dit boezemt cliënten angst in, omdat zij weten dat zorgverleners ook op andere adressen komen. Soms zien deze cliënten hierdoor af van het ontvangen van zorg, ook als deze zorg hard nodig hebben. Bezorgdheid over de eigen veiligheid en die van cliënt worden beiden met een ruime 7 becijferd als we op een schaal van 0-10 vragen in welke mate dit leeft;
  • Een gebrek aan informatievoorziening voor mensen die afhankelijk zijn van thuiszorg en de zorgprofessionals die de zorg moeten leveren, worden door tientallen zorgverleners als groot probleem aangereikt. Protocollen, werkwijzen, instructies en de wijze waarop er materialen verstrekt worden; er is zeer veel variatie tussen organisaties onderling. Sommige organisaties werken altijd met mondkapjes, anderen juist weer niet en alles er tussenin. Professionals hebben geen duidelijk beeld op welk moment zij het goed doen en cliënten krijgen tegenstrijdige informatie te horen;
  • We krijgen voorbeelden van zorgorganisaties die vaste medewerkers thuis houden om hen te beschermen tegen besmetting en hen dwingen overuren op te nemen, terwijl deze organisaties wel zzp’ers inzetten voor het verlenen van thuiszorg. Dit leidt niet tot positief sentiment onder deze zzp’ers. Gecontracteerde zorgorganisaties trekken zich soms zelf terug van geïndiceerde zorg en laten de -dikwijls complexe- zorgverlening over aan familie en mantelzorg. Die is het lang niet altijd met deze rol eens;
  • Ook komt het voor dat zorgorganisaties zorgprofessionals uit de thuiszorg halen zonder dat de cliënt hiermee instemt, om deze in de krap bezette verpleeghuizen van dezelfde organisatie te laten werken. Hierbij treffen we een voorbeeld dat zo’n zelfde organisatie bepaalt dat zzp’ers geen werkzaamheden voor zowel thuiszorg of verpleeghuizen mogen doen – ondanks dat deze zorg nodig is én dat cliënten er recht op hebben. Voorbeelden van cliënten die (zeer) kwetsbaar zijn en geen beroep meer kunnen doen op zorg en/of dagbesteding en daardoor fysiek gevaar lopen en vereenzamen, komen regelmatig naar voren;
  • Huisartsen worden door een aantal professionals bekritiseerd. Zij zouden lang niet altijd bereid zijn langs te komen en doen klachten soms af als ‘reguliere’ griep en vermijden hierbij huisbezoek. Dit zou volgens meerdere correspondenten levens gekost hebben. Een aantal huisartsen zijn gestopt met het verrichten van (noodzakelijke) medisch specialistische handelingen bij mensen thuis;
  • Bij de overdracht van corona-patiënten die van het ziekenhuis naar huis worden verwezen, worden met regelmaat zeer beperkt of geen beschermingsmaterialen aangereikt door het ziekenhuis aan de zorgaanbieder in de thuiszorg. Deze kan dus de patiënt die nog beschermd werd in het ziekenhuis, dezelfde bescherming niet bieden in de thuissituatie. Dit wordt niet begrepen door zowel de zorgprofessionals, als de cliënt zelf;
  • Een thuiszorg organisatie van 600 medewerkers meldt zich bij een van de ROAZ locaties die belast zijn met de verdeling van materialen namens de overheid. Zij kregen 40 maskers mee, 1 doosje handschoenen en 50 brillen. Dat was het enige dat beschikbaar was;
  • Beeldbellen zou volgens de minister een goede wijze zijn om toch bij de cliënt in de thuissituatie iets te kunnen doen. 80% van de respondenten kan hier weinig mee. 30% van de respondenten geeft aan dat dit niet gefaciliteerd en/of vergoed wordt door de zorgverzekeraar. 50% van de respondenten geeft aan dat dit niet van toepassing is bij de zorgvraag die de cliënten hebben;
  • 91% van de respondenten geeft aan dat zij graag getest zouden willen worden. Van die groep zou 30% alleen willen weten of zij het virus hebben en 16% alleen willen weten of zij het virus hebben gehad. 45% zou graag beide perspectieven willen weten;
  • Zorgverzekeraars gaan in de praktijk door met het onderscheid in financiering tussen gecontracteerde en niet-gecontracteerde zorg. Ook tijdens deze coronacrisis overtreden zij voortdurend de spelregels die er zijn. Indicatiestellingen door wijkverpleegkundigen zonder contract, worden met weinig of geen inhoudelijke beoordeling afgekeurd door de zorgverzekeraar. Cliënten moeten dan weer nieuwe wijkverpleegkundigen in huis halen voor hetzelfde proces. Deze wijkverpleegkundigen maken onderdeel uit van gecontracteerde zorgorganisaties die soms geen thuiszorg meer (willen) leveren. Rekeningen van zorgverleners zonder contract stonden en staan nog steeds vier tot zes maanden open. Ook hier maakt de coronacrisis geen verschil in de handelswijze van zorgverzekeraars.

Quotes van respondenten

“Geef ons meer van de beschermende middelen en laat ons niet onbeschermd rondlopen. Wij zitten in de frontlinie”

“De zorg die ik lever wordt niet gewaardeerd. Dat applaus is schijnbaar alleen voor mensen in loondienst of met een contract.”

“Cliënten zijn ongerust. Ze zien je het liefst met beschermende middelen. Je bent langer bij de client om een extra geruststellend praatje te maken.”

Waarom moet een zzp-brancheorganisatie u dit uitleggen?

Best vreemd eigenlijk, dat signalen van zorgprofessionals die in de praktijk met gevaar voor zichzelf aan het werk zijn, de -hardwerkende- top van het ministerie niet bereiken. Dat een zzp-brancheorganisatieorganisatie het echte verhaal probeert uit te leggen over wat zorgprofessionals (zzp én dienstverband) meemaken, zou eigenlijk niet nodig moeten zijn.

Toch?

De zorgpolder laat geen signalen van zorgprofessionals zelf toe. Ook al zijn hier en hier diverse oproepen voor gedaan. Dit gebrek aan input uit de praktijk is al jaren het geval en zelfs nu tijdens de coronacrisis is dat niet anders. Vorig jaar hadden we het debacle wet BIG, dit jaar hadden we het demoniseren van flex en nu hebben we de problematiek rondom corona. Veel van dit soort escalaties had voorkomen kunnen worden als professionals zelf aan tafel waren gezet. Daar ligt het belang van de polder echter niet.

  • Zorgverzekeraars proberen de overheid en de samenleving te bedwelmen met “ronkende volzinnen” en charmante berichtjes over hoe zij hun eigen medewerkers uitlenen in de tijden van crisis. Op deze wijze houden zij hun leden – zorgverzekeraars in positie. Deze leden zijn vooral op zoek naar beperking van de schadelast, ook wel uitgaven aan zorg genoemd. Ja, ook ten tijde van corona. Signalen van zorgverzekeraars die de spelregels met voeten treden bereiken ons ook de afgelopen weken dagelijks. Afgelopen week gaven zorgverzekeraars de duizenden ongecontracteerde zorgaanbieders te kennen dat zij niet op enige vorm van steun hoefden te rekenen (zie arcering). We hebben het hier over duizenden zorgverleners die thuiszorg verlenen tijdens de coronacrisis. Vervolgens moeten dan branche organisaties een persbericht uitdoen om dit onder de aandacht te brengen. Waarna VWS in actie moet komen om zorgverzekeraars tot de orde te roepen. Waarna Zorgverzekeraars Nederland weer net doet of ze het zelf bedacht hebben en er nog even een vormend PR artikeltje eruit gooien. Vermijden totdat je er niet meer mee weg komt is ook hier de strategie;
  • Brancheorganisaties van werkgevers hebben een onvolkomen beeld van de praktijk, omdat hun leden niet precies uitleggen welke keuzes zij intern maken. Dat doen deze leden niet omdat zij hun vuile was niet buiten willen hangen, zelf lang niet altijd voldoende met hun eigen medewerkers in contact staan en contractafspraken met zorgverzekeraars niet willen schenden. Brancheorganisaties weten dan ook dikwijls niet wat er écht speelt onder professionals, al praten ze wel alsof ze dat doen;
  • Binnen zorgorganisaties is dikwijls sprake van een angstcultuur. Top-down leiderschap en het verstrekken van marsorders zijn vooral bij grotere organisaties aan de orde van de dag. Om die reden vermijden zorgprofesionals kritische reflectie binnen de eigen organisatie en reiken zij onder andere onze organisatie deze signalen anoniem aan. We krijgen talloze signalen van zorgprofessionals met een dienstverband;
  • Beroepsorganisaties komen er intern niet goed uit. Om er voor alle zorgprofessionals te zijn – van iemand met een dienstverband tot zzp en van solist tot volwaardige praktijk, moet je je beroepsorganisatie intern volledig op één lijn krijgen. Dit lukt simpelweg niet, omdat de belangen te divers zijn. Hierdoor kunnen beroepsorganisaties lang niet altijd een stevig standpunt innemen. Hun leden voelen zich om die reden dikwijls niet vertegenwoordigd;

Oproep

De zorgprofessional loopt een enorm risico en ditmaal met gevaar voor eigen leven. Dat onder deze extreme omstandigheden ook nu geen andere werkwijze is ontstaan binnen de zorgpolder laat zien hoe hardnekkig partijen vasthouden aan hun belangen. We doen op dit moment lang níet altijd de juiste dingen voor de praktijk. Hoe is dit op te lossen?

  • Organiseer een klankbord van zorgprofessionals uit de praktijk dat in direct contact staat en regelmatig -wekelijks- overleg voert met de ministers en het ministerie. Op die manier krijg je het echte verhaal te horen. Leun niet op koepels van werkgevers of zogenaamde vertegenwoordigers van álle zorgprofessionals. Zo’n organisatie bestaat namelijk niet. Nee, ook wij zijn die organisatie niet, wij gaan alleen over zzp’ers in de zorg;
  • Waar banken ondernemers helpen in tijden van crisis, laten zorgverzekeraars de afgelopen twee weken zien dat zij geen intrinsieke motivatie hebben om álle zorgverleners en hun organisaties garanties te bieden. Regisseer de financiering van zorg tijdens deze crisis op een stevige en sturende manier. De maatschappelijke rol van zorgverzekeraars is fictie gebleken;

Wat deden wij zelf?

De afgelopen week zijn deze wapenfeiten het vermelden waard.

  • We stuurden in samenwerking met ZorgthuisNL, SPOT, BVKZ, Kenniz een persbericht uit met een noodoproep aan zorgverzekeraars;
  • We openden een webshop voor onze achterban, zodat zij beschermingsmaterialen tegen inkoopprijs kunnen kopen;
  • We zetten een online enquête onder onze VVT leden om op te halen wat er speelt. Wil je hem nog invullen, kan dat hier.
  • We zijn als partner betrokken bij lopend onderzoek van het AMC over de omstandigheden van zzp’ers in de zorg;
  • Helaas moesten we besluiten om ons #ikzorgzelfstandig event uit te stellen. Uitstel, zeker geen afstel;
  • We beantwoordden tientallen telefoontjes, mails en oproepen via social media over de ontstane problematiek. Ons team draait overuren en dat doen zij met plezier.

Bron: Solopartners 

ipad

Wil jij meer kennis voor jouw zorgonderneming?

Download de KenniZ app en ontvang elke dag het nieuws van de kleinschalige zorg. Ontdek het voordeel met een KenniZ Premium Lidmaatschap.

MEER INFORMATIE EN AANSLUITEN

De partners van KenniZ

Schermafbeelding 2020 04 23 om 16.46.54

Schermafbeelding 2020 04 23 om 15.50.56

 

 

Schermafbeelding 2020 04 23 om 15.53.14 copy

Schermafbeelding 2020 04 23 om 15.55.22

Schermafbeelding 2020 04 23 om 16.16.51

Schermafbeelding 2020 04 23 om 16.16.23 copy copy copy

 

 

 

 

Schermafbeelding 2020 04 23 om 16.49.20

Schermafbeelding 2020 04 23 om 15.59.33 copy

Schermafbeelding 2020 04 23 om 15.58.54

Schermafbeelding 2020 04 23 om 15.59.12