Terug naar overzicht
Hogere sterfte tijdens recente hittegolf
Tijdens de hittegolf in week 30 van 2019 overleden 2 964 personen. Dit zijn bijna 400 personen meer dan in een gemiddelde week in de zomerperiode. Tijdens de hittegolven in 2006 overleden per week bijna evenveel personen extra. Doordat er nu meer ouderen zijn, is de extra sterfte relatief gezien beperkt. Dat meldt het CBS naar aanleiding van vragen uit de media, op basis van de voorlopige sterftecijfers per week.

Dit jaar was er een landelijke hittegolf van 22 juli tot en met 27 juli. De hittegolf was kort, maar zeer hevig, met hogere temperaturen dan ooit gemeten in Nederland. In 2006 waren er twee hittegolven in juli. Met een lengte van 16 dagen was de tweede hittegolf van 2006 een van de langste en meest intense in zeker honderd jaar.

Schermafbeelding 2019 08 13 om 08.30.18

Sterfte stijgt met temperatuur

Uit eerder onderzoek van het CBS en het NIDI blijkt dat hoge temperaturen samenhangen met een verhoogde sterfte. In juli 2006, de maand waarin de hittegolven voorkwamen, stierven naar schatting duizend mensen meer dan in een gemiddelde julimaand. Tegenwoordig lijkt de samenhang minder sterk. Er is meer besef van wat te doen bij een hittegolf. Zo hebben de hittegolven in juli en augustus van 2018 nauwelijks geleid tot extra sterfte. 
Dit jaar is de sterfte tijdens de hittegolf dus wel weer hoger. Mogelijk speelt mee dat er in het voorjaar van 2018 een lange koude periode met griep was, waarin veel personen zijn overleden. In het voorjaar van 2019 was dit niet het geval. Ook was de temperatuur tijdens de recente hittegolf hoger.

Extra sterfte onder tachtigplussers

De extra sterfte deed zich voornamelijk voor bij personen van 80 jaar en ouder. In de week van de hittegolf in 2019 overleden 1 687 personen van 80 jaar en ouder, 300 personenmeer dan in een gemiddelde zomerweek. 
Relatief gezien lag de sterfte bij ouderen tijdens de hittegolf in 2019 lager dan tijdens de hittegolven in 2006, maar hoger dan in een normale zomerweek en ook hoger dan tijdens de hittegolven in 2018. In week 30 van 2019 overleden 211 personen per 100 duizendinwoners van 80 jaar en ouder. In 2006 lag dat aantal tijdens de weken van de hittegolven (week 27, 29 en 30) nog op 262.
In de leeftijdsgroepen 65 tot 80 jaar en 0 tot 65 jaar lag het relatieve aantal overledenen tijdens de hittegolf juist lager vergeleken met dezelfde periode in eerdere jaren en vergeleken met de hittegolf in 2006.

Schermafbeelding 2019 08 13 om 08.29.57

Extra sterfte vooral in Oost-Nederland

De landelijke hittegolf in 2019 duurde 6 dagen. Regionaal waren er duidelijke verschillen in temperatuur. Met name in Oost-Nederland lag de temperatuur hoger en duurde de hittegolf langer dan in de rest van Nederland. 
Ook in de sterftecijfers van week 30 zijn verschillen per regio te zien. In Oost-Nederland was meer extra sterfte dan in de andere landsdelen van Nederland. In Noord-Nederland was de sterfte lager dan tijdens de hittegolf in 2018. In Zuid-Nederland, waar de weeksterfte in de zomer relatief wat hoger ligt dan in de andere landsdelen, was de extra sterfte ook beperkt.

Schermafbeelding 2019 08 13 om 08.24.35 copy

De resultaten zijn recent verschenen in PLOS Medicine en zijn bedoeld om besluitvormers te helpen bij het nemen van maatregelen tegen klimaatverandering.

Toekomstscenario

Aan de hand van een rekenmodel maakte het onderzoeksteam een schatting van het aantal hittegolf-gerelateerde sterfgevallen in 20 landen voor de periode 2031 tot 2080. Het aantal gevallen zou in de toekomst enorm toenemen waarmee verschillende scenario’s gepaard gaan die worden gekenmerkt door niveaus van broeikasgasemissies, alertheid- en aanpassingsstrategieën en bevolkingsdichtheid in deze landen.

Universitair docent Yuming Guo zegt dat de toekomstige hittegolven frequenter en intenser zullen zijn en veel langer duren. In het meest extreme geval is berekend dat de sterfte in drie Australische steden (Brisbane, Sydney en Melbourne) bijna 5 keer zou toenemen.

Hittegolven

Momenteel is er wereldwijd veel aandacht voor hittegolven. Het collectieve dodental in landen als India, Griekenland, Japan en Canada blijft stijgen terwijl wereldwijd recordtemperaturen worden geregistreerd en verschillende regio’s worden geteisterd door bosbranden.

Mede-onderzoeker en hoogleraar Antonio Gasparrini (London School of Hygiene & Tropical Medicine) vertelt dat sinds de eeuwwisseling hittegolven verantwoordelijk zijn voor tienduizenden doden. Hoewel onderzoek laat zien dat de frequentie en ernst door een veranderend klimaat zullen toenemen is het bewijs hiervan op grote schaal beperkt.

Toch hoopt hij dat de resultaten uit dit onderzoek in ogenschouw worden genomen, want hij vult ook aan: ”Het goede nieuws is dat als we CO₂-emissies verminderen naar de eisen uit het klimaatakkoord van Parijs, zal de verwachte impact aanzienlijk worden verminderd.”

Aanpassingsinterventies

Om massale sterfte als gevolg van steeds heviger hittegolven te voorkomen, bevelen de onderzoekers de volgende zes aanpassingsinterventies aan, die met name van belang zijn voor ontwikkelingslanden en tropische en subtropische gebieden:

  • Op individueel niveau moet er meer informatieverstrekking komen
  • Interpersoonlijk: meer informatie delen en leren van strategieën die andere landen toepassen
  • Versterking van de gemeenschapsinfrastructuur. Stimuleren van betrokkenheid van de gemeenschap en aandacht voor kwetsbare groepen
  • Opstellen van formele procedures en voorschriften (bijvoorbeeld het nationale hitteplan van de RIVM)
  • Aandacht voor de gebouwde omgeving, beschikbaarheid van drink- en oppervlaktewater
  • Overheidsbeleid: verbetering van gezondheidsdienst en herverdeling van middelen

Bronnen

ipad

Wil jij meer kennis voor jouw zorgonderneming?

Bekijk nog meer voordeel van KenniZ met het Premium Lidmaatschap en sluit je aan.

MEER INFORMATIE EN AANSLUITEN

De KenniZ coöperatie

logo kleemans

logo careportal

logo eldercare

logo westerveld en vossers

Schermafbeelding 2018 06 07 om 13.45.20 copy